Disk xarab ola bilər, noutbuk oğurlana bilər, fidyə proqramı faylları şifrələyə bilər, ya da sadəcə səhvən vacib qovluğu silə bilərsiniz. Belə hallarda illərlə toplanan fotolar, iş sənədləri və layihələr bir anda itə bilər. Ehtiyat nüsxə (backup) bu riskə qarşı yeganə etibarlı sığortadır.
3-2-1 qaydası nədir?
- 3 — məlumatın ən azı üç nüsxəsi olsun: əsas nüsxə və iki ehtiyat nüsxə.
- 2 — ehtiyat nüsxələr iki müxtəlif növ daşıyıcıda saxlanılsın (məsələn, xarici disk və bulud).
- 1 — nüsxələrdən biri başqa yerdə olsun: buludda və ya evdən/ofisdən kənarda.
Bu sadə qayda tək bir hadisənin — yanğın, oğurluq və ya disk nasazlığının — bütün nüsxələri eyni anda məhv etməsinin qarşısını alır.
Sinxronizasiya ehtiyat nüsxə deyil
OneDrive, Google Drive və ya iCloud faylları sinxronlaşdırır: kompüterdə faylı silsəniz və ya virus onu şifrələsə, dəyişiklik buluda da ötürülür. Bu xidmətlərdəki "zibil qutusu" və versiya tarixçəsi müəyyən qədər kömək edir, amma tam ehtiyat nüsxəni əvəz etmir.
Windows-da ehtiyat nüsxə necə qurulur?
File History (Fayl tarixçəsi)
Xarici diski qoşun, "Control Panel → File History" bölməsini açın və funksiyanı aktiv edin. Windows seçilmiş qovluqların nüsxəsini müntəzəm çıxaracaq və faylların köhnə versiyalarını bərpa etməyə imkan verəcək.
Windows Backup tətbiqi
Windows 11-dəki "Windows Backup" tətbiqi sənədləri, şəkilləri, parametrləri və quraşdırılmış proqramların siyahısını Microsoft hesabı vasitəsilə OneDrive-a köçürür — yeni kompüterə keçəndə çox rahatdır.
Sistem obrazı
Sistemin tam obrazı (image) disk xarab olanda Windows-u bütün proqramlar və ayarlarla birlikdə qısa müddətdə bərpa etməyə imkan verir. Bunun üçün etibarlı ehtiyat nüsxə proqramlarından istifadə olunur.
Hansı daşıyıcını seçməli?
- Xarici HDD — terabayt başına ən ucuz həll; böyük arxivlər üçün.
- Xarici SSD — sürətli, yüngül və zərbəyə davamlı; tez-tez daşınan nüsxələr üçün.
- NAS (şəbəkə yaddaşı) — ev və ofisdə bir neçə kompüterin avtomatik nüsxəsi üçün.
- Bulud — "başqa yerdə saxlanan" nüsxə üçün ideal.
Fidyə proqramlarından qorunmaq üçün xarici diski yalnız nüsxə çıxararkən qoşun, sonra ayırın. Daim qoşulu qalan disk də kompüterlə birlikdə şifrələnə bilər.
Nüsxəni yoxlamağı unutmayın
Ehtiyat nüsxə yalnız ondan bərpa etmək mümkün olanda dəyərlidir. Ayda bir dəfə bir neçə faylı nüsxədən bərpa etməyə çalışın və son nüsxənin tarixini yoxlayın.
Nə qədər tez-tez?
Gündəlik iş sənədləri üçün avtomatik gündəlik nüsxə, fotolar və arxiv üçün isə ən azı həftəlik nüsxə tövsiyə olunur. Sadə qayda: nüsxələr arasındakı müddət itirməyə razı olduğunuz iş həcmindən çox olmamalıdır.
Ehtiyat nüsxə üçün xarici yaddaş diskləri və hard disklər kataloqumuzda mövcuddur. Fərqlər üçün bax: SSD yoxsa HDD?