Kompüterin sürətinə ən çox təsir edən hissələrdən biri yaddaş diskidir. Windows-un açılma müddəti, proqramların yüklənməsi, faylların kopyalanması — hamısı birbaşa diskin sürətindən asılıdır. Bu məqalədə SSD və HDD arasındakı əsas fərqləri, SSD növlərini və hansı halda hansını seçməyin daha sərfəli olduğunu sadə dildə izah edirik.
HDD necə işləyir?
HDD (Hard Disk Drive) içində fırlanan maqnit lövhələri və onların üzərində hərəkət edən oxuyucu başlığı olan mexaniki diskdir. Masaüstü HDD-lər adətən dəqiqədə 5400 və ya 7200 dövrlə fırlanır, ardıcıl oxuma sürəti isə təxminən 150–250 MB/s olur. Mexaniki hissələri olduğu üçün zərbəyə həssasdır, səs çıxarır və çoxlu kiçik fayllarla işləyəndə xeyli ləngiyir.
SSD niyə daha sürətlidir?
SSD (Solid State Drive) məlumatı flash yaddaş çiplərində saxlayır, içində hərəkət edən hissə yoxdur. Buna görə məlumata müraciət müddəti millisaniyələrlə deyil, mikrosaniyələrlə ölçülür. Praktikada bu o deməkdir ki, Windows bir neçə saniyəyə açılır, proqramlar demək olar ki, dərhal işə düşür və kompüter "donmur".
SSD növləri
- 2.5" SATA SSD — köhnə noutbuk diski ilə eyni ölçüdədir və demək olar ki, istənilən kompüterə qoşulur. Sürəti SATA interfeysi ilə məhdudlaşır: təxminən 550 MB/s.
- M.2 NVMe PCIe 3.0 — birbaşa ana plataya taxılır, 3500 MB/s-ə qədər sürət verir.
- M.2 NVMe PCIe 4.0 — 7000 MB/s civarında; müasir gaming və iş kompüterləri üçün optimal seçimdir.
- M.2 NVMe PCIe 5.0 — 10 000 MB/s-dən yuxarı; yalnız uyğun platforma və yaxşı soyutma olduqda mənalıdır.
Diqqət: bəzi köhnə ana plataların M.2 yuvası yalnız SATA rejimini dəstəkləyir. NVMe disk almazdan əvvəl ana platanın və ya noutbukun texniki göstəricilərini yoxlayın.
Əsas fərqlər
- Sürət: NVMe SSD ardıcıl oxumada adi HDD-dən 15–35 dəfə, kiçik fayllarla işdə isə daha çox sürətlidir. Fərq ən çox sistemin və proqramların açılmasında hiss olunur.
- Etibarlılıq: SSD zərbəyə davamlıdır. Yazma resursu TBW (yazıla bilən terabayt) ilə göstərilir və adi istifadəçi üçün illərlə kifayət edir.
- Səs və enerji: SSD tam səssizdir və az enerji sərf edir — noutbukda batareya daha uzun gedir.
- Qiymət və həcm: terabayt başına HDD hələ də ucuzdur. Böyük arxivlər, video kolleksiyaları və ehtiyat nüsxələr üçün HDD sərfəli qalır.
Hansını seçməli?
Ofis və ev kompüteri
Sistem diski mütləq SSD olmalıdır. 500 GB NVMe və ya SATA SSD sənədlər, brauzer və ofis proqramları üçün kifayətdir.
Gaming kompüteri
Müasir oyunların bir çoxu 100 GB-dan artıq yer tutur, bəziləri isə rəsmi olaraq SSD tələb edir. 1–2 TB həcmli PCIe 4.0 NVMe SSD ən balanslı seçimdir.
Video montaj və arxiv
Ən yaxşı variant kombinasiyadır: sistem və aktiv layihələr üçün sürətli NVMe SSD, hazır işlərin və arxivin saxlanması üçün isə 2–4 TB HDD.
Köhnə kompüterə SSD taxmağa dəyərmi?
Bəli — bu, ən ucuz və ən effektiv yeniləmədir. HDD ilə işləyən 5–7 yaşlı noutbuk belə SSD-dən sonra nəzərəçarpacaq dərəcədə sürətlənir. Köhnə diskdəki sistemi yeni SSD-yə klonlamaq və ya Windows-u təmiz quraşdırmaq olar.
Uyğun diski SSD kataloqumuzda, arxiv üçün həlləri isə Hard Disk bölməsində tapa bilərsiniz. Quraşdırma və sistemin köçürülməsi üçün texniki xidmətimizə müraciət edin.